Bijvulverbod koudemiddelen 2025, 2030 en 2032: wat mag nog?

Wat zegt de regel precies?

De bijvulverboden staan in artikel 13 van de F-gassenverordening, Verordening (EU) 2024/573. Ze gaan over het gebruik van F-gassen voor onderhoud en service van bestaande installaties. Voor nieuwe installaties gelden andere regels, de productverboden in bijlage IV. Voor de meeste koeltechnische bedrijven en eigenaren tellen drie data:

• •1 januari 2025, koeling: maagdelijk koudemiddel met een GWP van 2.500 of hoger mag niet meer worden gebruikt voor onderhoud of service van welke koelinstallatie dan ook. Voor installaties met een vulling van 40 ton CO2-equivalent of meer gold dit al sinds 2020. Geregenereerd en gerecycled koudemiddel blijft toegestaan tot 1 januari 2030.
• •1 januari 2026, airconditioning en warmtepompen: hetzelfde verbod op maagdelijk koudemiddel met een GWP van 2.500 of hoger. Geregenereerd en gerecycled koudemiddel mag hier nog tot 1 januari 2032.
• •1 januari 2032, stationaire koeling: maagdelijk koudemiddel met een GWP van 750 of hoger mag niet meer worden gebruikt voor onderhoud of service. Chillers zijn uitgezonderd. Voor geregenereerd en gerecycled koudemiddel noemt de verordening hier geen einddatum.

De verboden voor koeling gelden niet voor militaire apparatuur en voor installaties die producten koelen tot onder min 50 °C. Het verbod van 2032 geldt daarnaast niet voor de koeling van kerncentrales.

Welke koudemiddelen vallen eronder?

Het verschil zit in de GWP, de opwarmingswaarde ten opzichte van CO2 zoals vastgelegd in bijlage I van de verordening. Een paar veelgebruikte koudemiddelen:

• •R404A (GWP 3.922) en R507A (GWP 3.985): boven 2.500, dus geraakt door het verbod van 2025 en daarna ook door dat van 2032.
• •R410A (GWP 2.088), R407C (GWP 1.774) en R134a (GWP 1.430): onder 2.500, dus niet geraakt door de verboden van 2025 en 2026. In stationaire koeling, chillers uitgezonderd, vallen ze wel onder het verbod van 2032.
• •R448A en R449A (GWP rond 1.400): veelgebruikte vervangers voor R404A. Nu zonder beperking bij te vullen, maar boven 750 en in stationaire koeling dus ook geraakt door het verbod van 2032.

Welke voorwaarden gelden voor geregenereerd en gerecycled koudemiddel?

Beide uitzonderingen hebben voorwaarden. Geregenereerd koudemiddel moet in een cilinder zitten met een etiket volgens artikel 12, lid 7: de vermelding dat het geregenereerd is, het partijnummer en de naam en het adres van de regeneratie-installatie in de EU.

Gerecycled koudemiddel moet uit hetzelfde soort installatie zijn teruggewonnen en mag alleen worden gebruikt door het bedrijf dat het heeft teruggewonnen, of door het bedrijf voor wie dat terugwinnen is gedaan. Gerecycled gas kunt u dus niet vrij inkopen. Geregenereerd koudemiddel kan een gecertificeerd installatiebedrijf wel gewoon kopen.

Ik heb een R404A-installatie. Wat nu?

Uw installatie mag blijven draaien. Het gebruik van een bestaande R404A-installatie is niet verboden. Het probleem ontstaat pas als er moet worden bijgevuld, na een lek of bij onderhoud. U heeft grofweg drie opties:

1. 01Ombouwen (retrofit) naar een koudemiddel met een lagere GWP, zoals R448A of R449A. Vaak de snelste route, maar ook die middelen vallen in 2032 onder het verbod voor stationaire koeling, als u dan nog maagdelijk gas wilt bijvullen.
2. 02Vervangen door een installatie met een natuurlijk koudemiddel of een middel met een lage GWP. Duurder op korte termijn, maar daarna heeft u geen last meer van de bijvulverboden.
3. 03Doordraaien op geregenereerd of gerecycled R404A tot 1 januari 2030. Dat kan, mits de installatie lekdicht is en uw installateur aan geregenereerd koudemiddel kan komen. Daarna moet er alsnog iets gebeuren.

Welke optie past, hangt af van de leeftijd en staat van de installatie, de vulling en hoe vaak er lekkages zijn. Bij een oude installatie die regelmatig koudemiddel verliest, is doordraaien op geregenereerd gas meestal uitstel en geen oplossing.

Waar komt geregenereerd R404A vandaan?

Uit installaties die worden ontmanteld of omgebouwd. Maagdelijk R404A mag niet meer in bestaande koelinstallaties, dus voor service komt er geen nieuw gas meer bij. Elke kilo R404A die bij een retrofit of sloop wordt teruggewonnen, is grondstof voor het geregenereerde R404A waarmee andere eigenaren hun installatie tot 2030 in bedrijf houden.

Wie een R404A-installatie ontmantelt, heeft dus iets waar anderen om verlegen zitten. Teruggewonnen koudemiddel is geen afvalpost met alleen kosten, maar de voorraad waar de rest van de markt de komende jaren op draait.