Eigenaar van een koelinstallatie: wat regelt u bij vervanging?

Bent u de exploitant?

De F-gassenverordening legt de meeste plichten bij de exploitant: de onderneming die feitelijk zeggenschap heeft over het technisch functioneren van de installatie. In bepaalde gevallen kan een lidstaat ook de eigenaar aanwijzen. In de praktijk is de exploitant meestal de eigenaar of gebruiker die over de installatie beslist, niet het installatiebedrijf dat het onderhoud doet. Het werk kunt u uitbesteden, de verantwoordelijkheid niet.

Hoe vaak moet de installatie op lekkage worden gecontroleerd?

Dat hangt af van de hoeveelheid koudemiddel, uitgedrukt in ton CO2-equivalent: het aantal kilo maal de GWP, gedeeld door duizend. Lekcontrole is verplicht vanaf 5 ton CO2-equivalent. Bij R404A (GWP 3.922) is dat al vanaf ongeveer 1,3 kilo. De frequentie staat in artikel 5, lid 6 van Verordening (EU) 2024/573:

• •minder dan 50 ton CO2-equivalent: minimaal elke 12 maanden, of elke 24 maanden met een lekdetectiesysteem;
• •50 tot 500 ton CO2-equivalent: minimaal elke 6 maanden, of elke 12 maanden met een lekdetectiesysteem;
• •500 ton CO2-equivalent of meer: minimaal elke 3 maanden, of elke 6 maanden met een lekdetectiesysteem.

Voor R404A ligt de grens van 50 ton bij ongeveer 12,7 kilo en die van 500 ton bij ongeveer 127 kilo. Vanaf 500 ton CO2-equivalent is een lekdetectiesysteem verplicht voor onder meer stationaire koeling, airconditioning en warmtepompen. Hermetisch gesloten apparatuur die als zodanig is geëtiketteerd, hoeft niet te worden gecontroleerd zolang de vulling onder 10 ton CO2-equivalent blijft. Voor HFO's gelden aparte grenzen in kilo's.

Wordt er een lek gevonden, dan moet het zonder onnodige vertraging worden gerepareerd. Een gecertificeerde monteur controleert daarna of de reparatie werkt, niet eerder dan 24 uur en niet later dan een maand na de reparatie.

Wat moet er in het logboek staan?

Voor elke installatie die lekcontroleplichtig is, houdt u een logboek bij (artikel 7). Daarin staat:

• •de hoeveelheid en het type koudemiddel in de installatie;
• •hoeveel koudemiddel is bijgevuld bij onderhoud of na lekkage;
• •bij bijgevuld koudemiddel: of het gerecycled of geregenereerd was, met naam en adres van de recycling- of regeneratie-installatie en waar van toepassing het certificaatnummer;
• •hoeveel koudemiddel is teruggewonnen;
• •welk bedrijf de installatie heeft geplaatst, onderhouden, gerepareerd, op lekkage gecontroleerd, teruggewonnen of ontmanteld, met certificaatnummer en de monteur die het werk deed;
• •de data en resultaten van lekcontroles en reparaties;
• •bij ontmanteling: wat er is gedaan om het koudemiddel terug te winnen en af te voeren.

U bewaart het logboek minimaal vijf jaar.

Wie mag het koudemiddel terugwinnen?

Alleen een gecertificeerde monteur (artikel 8). In Nederland werkt dat met een persoonscertificaat volgens BRL 200 voor de monteur en een bedrijfscertificaat volgens BRL 100 voor het installatiebedrijf. Beide worden geregistreerd in het Centraal Register Techniek (CRT), waar u kunt nagaan of een bedrijf of monteur gecertificeerd is en voor welk werk. Sommige bedrijven hebben daarnaast een STEK-erkenning, een aanvullend keurmerk. De wettelijke basis is BRL 100.

Na het terugwinnen moet het koudemiddel worden gerecycled, geregenereerd of vernietigd. Het mag niet in de lucht verdwijnen. En een cilinder die ongezien in een magazijn blijft staan, is ook geen oplossing.

Wat vraagt u uw installateur bij ontmanteling of vervanging?

Bij vervanging of sloop komt al het koudemiddel in één keer uit de installatie. Vaak is dat de grootste hoeveelheid in de hele levensduur. Vraag vooraf:

1. 01Waar gaat het koudemiddel naartoe, en wordt het geregenereerd of vernietigd?
2. 02Onder welk afvalstroomnummer wordt het afgevoerd, en wie staat als ontdoener op de begeleidingsbrief?
3. 03Krijg ik een kopie van de begeleidingsbrief, met het gewogen gewicht?
4. 04Krijg ik een verklaring van de verwerker dat het koudemiddel is geregenereerd of vernietigd?
5. 05Hoeveel kilo is er teruggewonnen, zodat ik dat in het logboek kan zetten?

Met die antwoorden is uw logboek compleet en kunt u bij een controle laten zien dat het koudemiddel volgens de regels is afgevoerd.

Welke verklaring krijgt u van Gaia Cooling?

Als Gaia Cooling uw teruggewonnen koudemiddel ophaalt, ontvangt u na verwerking een verklaring met het type koudemiddel, het gewicht in kilo's, de hoeveelheid in ton CO2-equivalent en de bestemming: regeneratie of, waar hergebruik niet is toegestaan, vernietiging. Die verklaring sluit aan op wat het logboek vraagt en op uw afvaladministratie.